Giải Oscar là gì? Tất tần tật về lịch sử, thể lệ tổ chức và những điều bạn chưa biết

1. Giải Oscar là gì?

Giải Oscar (Academy Awards) là một trong những giải thưởng điện ảnh danh giá và lâu đời nhất trên thế giới. Giải thưởng này được trao thường niên bởi Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Hoa Kỳ (AMPAS) - Tổ chức phi lợi nhuận có trụ sở tại Los Angeles, California (thành lập từ năm 1927). Không chỉ là sự kiện điện ảnh lớn nhất hành tinh, đây còn là biểu tượng cho sự công nhận cao quý đối với những đóng góp xuất sắc trong lĩnh vực điện ảnh.

Giải Oscar được trao cho hơn 20 hạng mục, bao gồm: Phim hay nhất, Đạo diễn xuất sắc nhất, Nam/Nữ diễn viên chính và phụ xuất sắc nhất, Kịch bản gốc và chuyển thể xuất sắc, Phim hoạt hình, Phim quốc tế, Thiết kế sản xuất, Quay phim, Dựng phim, Hòa âm, Nhạc phim, Ca khúc trong phim, Hiệu ứng hình ảnh… Mỗi hạng mục đều phản ánh một khía cạnh quan trọng trong quy trình làm phim.

Oscar là giấc mơ của hàng triệu nghệ sĩ toàn cầu

1.1. Nguồn gốc và lịch sử hình thành

Với bề dày lịch sử gần một thế kỷ, Oscar không chỉ là một giải thưởng mà còn là giấc mơ của hàng triệu nghệ sĩ toàn cầu. Đây là cột mốc ghi dấu những đóng góp vượt trội trong nghệ thuật và kỹ thuật làm phim, chuẩn mực uy tín trong ngành công nghiệp điện ảnh toàn cầu.

Nguồn gốc

Như đề cập trên, giải Oscar được sáng lập bởi Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Hoa Kỳ (AMPAS) - Tổ chức phi lợi nhuận gồm hơn 10.000 thành viên là các chuyên gia trong nhiều lĩnh vực của điện ảnh.

Cho đến nay, giải thưởng này đã tồn tại 98 năm (kể từ lần trao giải đầu tiên vào năm 1927). Mục tiêu ban đầu của giải là tôn vinh những thành tựu xuất sắc. Đồng thời, đây cũng là chuẩn mực nghệ thuật để khuyến khích sự phát triển bền vững của ngành điện ảnh Mỹ.

Lịch sử hình thành

Thời gian	Sự kiện
1927	Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Mỹ (AMPAS) chính thức được thành lập. Ý tưởng về một giải thưởng điện ảnh được đề xuất.
16/5/1929	Lễ trao giải Oscar đầu tiên được tổ chức, tại khách sạn Hollywood Roosevelt, Los Angeles. Chỉ có 12 hạng mục, không phát sóng truyền hình.
1939	“Oscar” được công nhận là tên gọi không chính thức của giải thưởng bởi AMPAS.
1953	Lễ trao giải Oscar đầu tiên được phát sóng trực tiếp trên truyền hình tại Mỹ, thu hút hàng triệu khán giả.
1969	Phát sóng lần đầu ở châu Âu
2002	Oscar dời sang tổ chức thường niên tại Dolby Theatre (trước là Kodak Theatre) ở Hollywood.
2009	AMPAS mở rộng số lượng đề cử Phim xuất sắc nhất từ 5 lên tối đa 10 phim để tăng tính đa dạng.
2024	AMPAS công bố các tiêu chí mới về đa dạng và hòa nhập trong đề cử hạng mục Phim xuất sắc nhất, có hiệu lực từ năm 2025.

Qua từng năm, giải Oscar không ngừng mở rộng quy mô, cải tiến thể lệ và trở thành sự kiện văn hóa - nghệ thuật được mong chờ nhất hành tinh. Mỗi năm, hàng triệu người theo dõi lễ trao giải trực tiếp Oscar. Trong buổi lễ, mọi người sẽ được chứng kiến những khoảnh khắc vinh danh các nghệ sĩ, đạo diễn, biên kịch và ekip đã tạo nên những bộ phim xuất sắc.

Oscar có lịch sử lâu đời, kể từ lần đầu tiên được tổ chức năm 1927

1.2. Tên gọi Oscar nghĩa là gì?

Tên chính thức ban đầu của giải thưởng là Academy Award of Merit (giải thưởng dành cho những thành tựu xứng đáng trong ngành điện ảnh). Về sau, giải thưởng được gọi với cái tên “Oscar” - Biệt danh quen thuộc được biết đến rộng rãi ngày nay.

Được biết, “Oscar” xuất hiện vào đầu những năm 1930, nhưng nguồn gốc của tên gọi này vẫn còn nhiều tranh cãi. Một giả thuyết cho rằng cái tên bắt nguồn từ tiếng Latin “Oscaris”, mang nghĩa là “thiên thần” hoặc “chúa tể”. Giả thuyết khác cho rằng một nhân viên thư ký của Viện Hàn lâm từng ví bức tượng với “ông Oscar” - người chú của mình.

Năm 1934, giới báo chí chính thức sử dụng từ “Oscar” trong tin tức sau khi Walt Disney nhắc đến tên gọi này khi nhận giải. Đến năm 1939, AMPAS chính thức công nhận “Oscar” là tên gọi không chính thức nhưng được chấp nhận rộng rãi trên toàn thế giới.

1.3. Tượng Oscar - Biểu tượng kinh điển của làng phim thế giới

Tượng vàng Oscar là một trong những biểu tượng điện ảnh nổi tiếng và uy tín nhất thế giới. Mỗi bức tượng không chỉ mang ý nghĩa tôn vinh mà còn thể hiện chiều sâu của nghệ thuật, trí tuệ và sức mạnh sáng tạo trong điện ảnh.

• Chiều cao: 34 cm (tương đương 13,5 inch)
• Trọng lượng: Gần 4 kg (8,5 pound)
• Chất liệu: Đúc bằng hợp kim Britania (thiếc + antimon + đồng) và mạ vàng 24K
• Hình ảnh: Một hiệp sĩ cầm gươm đứng trên cuộn phim năm cánh - Tượng trưng cho 5 ngành chính của Viện Hàn lâm: Diễn viên, đạo diễn, biên kịch, nhà sản xuất và kỹ thuật viên.

Tượng Oscar có khối lượng gần 4kg và được mạ vàng 24K

Từ thập niên 2010, tượng Oscar được đúc tại xưởng Polich Tallix Fine Art Foundry (New York). Sau đó, tượng được chuyển sang công ty Epner Technology để mạ vàng bằng quy trình điện phân cao cấp, đảm bảo chất lượng bền vững và giữ nguyên vẻ đẹp sang trọng.

Từng bức tượng Oscar được đánh số thứ tự và khắc tên người thắng giải ở phần chân đế. Điều này nhằm mục đích thể hiện sự vinh danh cá nhân hóa và duy nhất cho mỗi thành tựu nghệ thuật.

2. Thể lệ tổ chức & các hạng mục trao giải Oscar

Giải Oscar sở hữu một quy trình đề cử nghiêm ngặt với hệ thống đánh giá khắt khe bậc nhất thế giới điện ảnh. Mọi khâu tổ chức đều tuân thủ quy chuẩn chặt chẽ của Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Hoa Kỳ (AMPAS). Vậy quá trình đề cử diễn ra như thế nào? Các hạng mục trao giải bao gồm những gì?

2.1. Quy trình đề cử & bình chọn

Điều kiện tham gia đề cử: Để đủ điều kiện tham gia Oscar, bộ phim phải được phát hành thương mại tại Los Angeles (Mỹ) trong ít nhất 7 ngày liên tiếp, trong khung thời gian từ ngày 1 tháng 1 đến 31 tháng 12 của năm xét giải. Phim phải chiếu ít nhất 3 lần mỗi ngày, với vé được bán công khai.

Ai có quyền đề cử và bình chọn? Hiện tại, AMPAS có khoảng 9.905 thành viên (năm 2024), đến từ 17 nhánh ngành nghề như diễn xuất, đạo diễn, biên kịch, dựng phim, âm thanh, sản xuất,...

Các vòng đề cử & bình chọn

• Vòng đề cử sơ bộ: Mỗi ngành sẽ bình chọn cho hạng mục tương ứng (ví dụ: đạo diễn đề cử đạo diễn, diễn viên đề cử diễn viên,...). Riêng hạng mục Phim xuất sắc nhất (Best Picture) được tất cả các thành viên bỏ phiếu.
• Vòng chung kết: Tất cả thành viên đều có quyền bình chọn cho mọi hạng mục, với điều kiện phải xem đầy đủ tất cả phim được đề cử trong hạng mục đó.

Cách thức bỏ phiếu: Quá trình bỏ phiếu được thực hiện bằng hệ thống bỏ phiếu điện tử bảo mật do công ty kiểm toán PricewaterhouseCoopers (PwC) giám sát. Các lá phiếu được kiểm đếm bí mật và niêm phong cho đến đêm trao giải.

Cách thức công bố kết quả: Cuối cùng, kết quả được công bố trực tiếp trên sân khấu lễ trao giải. Thông tin này sẽ hoàn toàn giữ kín cho đến khi người công bố đọc tên người chiến thắng trước toàn thế giới.

Quá trình bình chọn tại Oscar vô cùng khắt khe và kỹ lưỡng

2.2. Các hạng mục trao giải Oscar

Giải Oscar hiện bao gồm hơn 20 hạng mục chính thức. Tất cả được chia thành 3 nhóm lớn như sau:

Hạng mục chính	Nam diễn viên chính xuất sắc nhất (Best Actor in a Leading Role) Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất (Best Actress in a Leading Role) Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất (Best Actor in a Supporting Role) Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất (Best Actress in a Supporting Role) Đạo diễn xuất sắc nhất (Best Director) Kịch bản gốc xuất sắc nhất (Best Original Screenplay) Kịch bản chuyển thể xuất sắc nhất (Best Adapted Screenplay) Phim hoạt hình xuất sắc nhất (Best Animated Feature Film) Phim quốc tế xuất sắc nhất (Best International Feature Film)
Hạng mục phụ	Quay phim xuất sắc nhất (Best Cinematography) Dựng phim xuất sắc nhất (Best Film Editing) Thiết kế phục trang xuất sắc(Best Costume Design) Hóa trang và làm tóc xuất sắc (Best Makeup and Hairstyling) Thiết kế sản xuất xuất sắc (Best Production Design) Nhạc phim gốc xuất sắc (Best Original Score) Ca khúc trong phim hay nhất (Best Original Song) Hiệu ứng hình ảnh xuất sắc (Best Visual Effects) Hòa âm và phối âm xuất sắc (Best Sound)
Hạng mục đặc biệt	Giải cống hiến trọn đời (Honorary Award) Giải Nhân đạo (Jean Hersholt Jean Hersholt Humanitarian Award) Giải kỹ thuật & khoa học điện ảnh (Scientific and Technical Awards) Giải Oscar danh dự cho đóng góp đặc biệt (Special Achievement Award)

Ngoài những giải thưởng trên, AMPAS cũng thường xuyên cập nhật các hạng mục mới

2.3. Lễ trao giải Oscar tổ chức như thế nào?

Lễ trao giải Oscar thường được tổ chức vào cuối tháng 2 hoặc đầu tháng 3 tại Nhà hát Dolby (Dolby Theatre) ở Hollywood, Los Angeles - Nơi đã gắn bó với Oscar từ năm 2002 đến nay. Sự kiện được truyền hình trực tiếp trên kênh ABC (Mỹ) và livestream trên các nền tảng kỹ thuật số như: YouTube AMPAS, các đài quốc tế có bản quyền tại hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Hoạt động nổi bật trong đêm Oscar

• Thảm đỏ danh giá: Mở màn lễ trao giải với sự xuất hiện của hàng trăm ngôi sao điện ảnh trong những bộ trang phục thời thượng, tạo thành “đại tiệc thời trang” thường niên.
  
• Phát biểu nhận giải: Người thắng giải có thời gian giới hạn để phát biểu cảm ơn, chia sẻ cảm xúc và lan tỏa thông điệp cá nhân.
• Tiết mục biểu diễn đặc biệt: Bao gồm các ca khúc trong phim được đề cử và các phần trình diễn nghệ thuật được dàn dựng công phu.
• Các khoảnh khắc viral: Thường là điểm nhấn trong đêm trao giải, từ lời phát biểu xúc động, hài hước đến những sự cố “lịch sử” bất ngờ.

Có rất nhiều hoạt động thú vị được mong chờ tại buổi lễ trao giải Oscar thường niên

3. Những bộ phim đoạt giải Oscar hay nhất mọi thời đại

Dưới đây là danh sách những tác phẩm kinh điển từng giành giải phim xuất sắc nhất (Best Picture) tại Oscar. Chúng đều được đánh giá cao cả về nội dung, nghệ thuật và có sức ảnh hưởng lâu dài đến nền điện ảnh thế giới.

• Gone with the Wind (1939): Một thiên sử tình yêu dữ dội giữa chiến tranh và nội chiến Hoa Kỳ, với hình tượng nàng Scarlett O’Hara đầy kiêu hãnh và bất khuất.
• The Godfather (1972): Bộ phim tội phạm kinh điển về gia đình mafia Corleone, phản ánh sâu sắc bản chất quyền lực và danh dự trong thế giới ngầm.
• Schindler’s List (1993): Câu chuyện có thật về Oskar Schindler, doanh nhân người Đức đã cứu hơn 1.100 người Do Thái khỏi trại tử thần.
• Titanic (1997): Bi kịch tình yêu giữa Jack và Rose trên con tàu định mệnh Titanic bị đắm. Bộ phim đã kết hợp hoàn hảo giữa lãng mạn, kỹ xảo và cảm xúc trong điều kiện bối cảnh còn thô sơ.
• Gladiator (2000): Hành trình trả thù đầy quả cảm của vị tướng La Mã Maximus, kết hợp tinh thần sử thi với cảm xúc con người.
• The Lord of the Rings: The Return of the King (2003): Phần cuối sử thi Chúa Nhẫn, đại thắng 11 giải Oscar, kết thúc hành trình tiêu diệt Chúa tể bóng tối Sauron.
• Slumdog Millionaire (2008): Một cậu bé từ khu ổ chuột Ấn Độ vượt qua số phận để chiến thắng trong game show “Ai là triệu phú?”.
• The King’s Speech (2010): Câu chuyện cảm động về vua George VI vượt qua chứng nói lắp để truyền cảm hứng cho toàn nước Anh.

“Titanic” là bộ phim kinh điển từng giành 11 giải Oscar xuyên suốt lịch sử

4. Câu hỏi thường gặp về giải Oscar (FAQs)

4.1. Giải Oscar và Academy Awards có phải là một không?

Có, “Academy Awards” là tên gọi chính thức của giải thưởng do Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Hoa Kỳ (AMPAS) sáng lập và tổ chức. Trong khi đó, “Oscar” là biệt danh phổ biến, được sử dụng rộng rãi trong giới truyền thông và công chúng từ những năm 1930.

4.2. Giải Oscar được tổ chức khi nào?

Giải Oscar thường được tổ chức vào cuối tháng 2 hoặc đầu tháng 3 hằng năm. Sự kiện này nhằm tổng kết và vinh danh các tác phẩm điện ảnh nổi bật đã phát hành tại Mỹ trong suốt năm dương lịch trước đó.

4.3. Oscar 2025 diễn ra khi nào và ở đâu?

Oscar 2025 đã diễn ra vào Chủ nhật, ngày 2 tháng 3 năm 2025 tại Nhà hát Dolby (Dolby Theatre), Los Angeles, bang California (Hoa Kỳ). Đây là địa điểm tổ chức quen thuộc của lễ trao giải kể từ năm 2002 đến nay.

4.4. Làm sao để một bộ phim được đề cử Oscar?

Để đủ điều kiện tham gia tranh giải, một bộ phim cần đáp ứng các tiêu chí cơ bản sau:

• Phải được phát hành thương mại tại Los Angeles trong ít nhất 7 ngày liên tiếp, trong năm xét giải
• Chiếu ít nhất 3 suất mỗi ngày, có bán vé công khai
• Sau khi đáp ứng điều kiện phát hành, phim sẽ được các thành viên AMPAS đề cử, dựa trên chuyên ngành tương ứng của họ. Ví dụ: diễn viên bình chọn diễn viên, đạo diễn bình chọn đạo diễn,...

4.5. Phim nước ngoài có được tham gia Oscar không?

Phim nước ngoài không nói tiếng anh hoàn toàn có thể tham gia Oscar. Cụ thể, mỗi quốc gia được quyền gửi 1 phim tranh tài ở hạng mục phim quốc tế xuất sắc nhất (Best International Feature Film).

Ngoài ra, nếu đủ điều kiện phát hành tại Mỹ như các phim nội địa, phim nước ngoài vẫn có thể tranh cử ở các hạng mục chính như: Phim xuất sắc nhất, Đạo diễn, Diễn viên,...Ví dụ, bộ phim Parasite của Hàn Quốc đã chiến thắng ở cả hạng mục Phim quốc tế xuất sắc nhất và Phim xuất sắc nhất năm 2020.

4.6. Hạng mục quan trọng nhất của Oscar là gì?

Hạng mục danh giá nhất tại Oscar là Phim xuất sắc nhất (Best Picture). Đây là giải thưởng dành cho tác phẩm có thành tựu toàn diện nhất, được xét trên tất cả yếu tố: kịch bản, đạo diễn, diễn xuất, kỹ thuật, âm nhạc và hiệu ứng hình ảnh.

4.7. Nam/nữ diễn viên nào từng giành nhiều giải Oscar nhất?

Nữ diễn viên từng giành nhiều giải Oscar nhất chính là Katharine Hepburn - Cô hiện đang giữ kỷ lục với 4 giải Oscar cho vai nữ chính xuất sắc nhất (vượt qua cả Meryl Streep, người có 21 đề cử nhưng chỉ giành được 3 tượng vàng). Trong khi đó, ở hạng mục nam diễn viên từng giành nhiều giải Oscar nhất, nam diễn viên Daniel Day-Lewis đang giữ kỷ lục. Anh sở hữu 3 giải Oscar cho nam chính xuất sắc nhất, nhiều nhất trong lịch sử đối với một diễn viên nam.

Những nam diễn viên đoạt giải nam chính xuất sắc nhất tại lễ trao giải Oscar

4.8. Đạo diễn nào từng thắng Oscar nhiều lần nhất?

John Ford là đạo diễn thành công nhất trong lịch sử Oscar với 4 chiến thắng ở hạng mục đạo diễn xuất sắc nhất cho các phim: The Grapes of Wrath (1940), The Quiet Man (1952), The Informer (1935) và How Green Was My Valley (1941).

4.9. Phim nào giành nhiều giải Oscar nhất trong lịch sử?

Tính đến nay, 3 bộ phim đang cùng giữ kỷ lục giành nhiều giải Oscar nhất trong lịch sử với 11 giải Oscar bao gồm: Ben-Hur (1959), Titanic (1997) và The Lord of the Rings: The Return of the King (2003) - Chúa tể những chiếc nhẫn: Sự trở lại của nhà vua (2003).

Như vậy, thông tin trên đã giải đáp câu hỏi giải Oscar là gì. Có thể thấy rằng đây là sự kiện điện ảnh đình đám toàn cầu, thu hút sự quan tâm rộng rãi từ hàng triệu khán giả yêu phim trên khắp thế giới. Với gần một thế kỷ hình thành và phát triển, giải thưởng này đã chứng kiến sự chuyển mình của nền điện ảnh thế giới - Bắt đầu từ những bộ phim đen trắng đầu tiên đến các bom tấn hiện đại ứng dụng công nghệ đỉnh cao.

MyTV - Trải nghiệm hàng ngàn bộ phim, chương trình truyền hình, thể thao và nội dung đặc sắc mỗi ngày. Tải ứng dụng MyTV: MyTV cho Android MyTV cho iOS Website: Website MyTV Hotline hỗ trợ: 1800 1166 (miễn phí)